Książ x 2

Zamek Książ. Fot. Andrzej Zaród

---

Sama budowla imponuje swym ogromem. I choć II wojna światowa pozbawiła ją bogatego wystroju wnętrz – warta jest obejrzenia. Książ miał być jedną z kwater Hitlera. Dostosowywano go zatem do potrzeb sztabu „Wodza”. O skali zmian świadczyć może fakt, że przed głównym wejściem zaplanowana została....winda dla samochodów. Jej szyb liczył ponoć około 40 metrów głębokości. Kiedy szczęście odwróciło się od armii niemieckiej, prace przerwano. Zniknęła część bogactw należących do Hochbergów – właścicieli zamku. Nic wiec dziwnego, ze w okolicy można spotkać poszukiwaczy skarbów i tropicieli wojennych tajemnic, który liczą na wiekopomne odkrycia...

Większość turystów przechadzających się po wspaniałych zamkowych tarasach nie zdaje sobie sprawy, ze zaledwie kilometr dalej znajduje się druga warownia. Jest to tzw. Stary Książ. Przez dłuższy czas przypuszczano, ze jest to tzw. sztuczna ruina, wzniesiona pod koniec XVIII wieku na fali mody romantycznej. W dobrym tonie było wówczas ozdabiać swoje posiadłości tzw. „historycznymi pamiątkami”, zwłaszcza związanymi ze średniowieczem. Hochbergowie wybudowali zatem taki „sztuczny zabytek”. Dopiero niedawne prace archeologiczne wykazały, ze wznieśli go w miejscu, gdzie niegdyś rzeczywiście istniał zamek.

Stary Książ jest położony niezwykle malowniczo – roztaczają się z niego wspaniałe widoki na Góry Wałbrzyskie i „nowy” zamek. Nic wiec dziwnego, właściciele urządzali w nim inscenizacje rycerskich turniejów, uczty itp. Można też było ów obiekt zwiedzać indywidualnie, za niewielka opłatą. W 1838 roku zawitał tam jeden z polskich poetów romantycznych – autor „Nie-Boskiej komedii” – Zygmunt Krasiński. We właściwy sobie egzaltowany sposób opisał Stary Książ w liście do przyjaciela: „Przystęp doń okolony gęstym, głuchym borem[...]. Nagle stajesz nad głębokim przepaścistym jarem, w dole strumień huczy.[...] Wejdziesz bramą na dziedziniec. Tam mury ostrołukami podparte na kształt werońskich gmachów. W zamku wszystko jak w 1500 roku było. Ciasne, ale poważne i ponure komory, wszędzie gobeliny [...] ogromne krzesła obite robotą tkaną dłoniami pań średnich wieków, pań zadumanych, samotnych, bo mąż lub ojciec gdzieś daleko walczy. [...] Po korytarzach pełno obrazów zblakłych. Blade twarze niewiast i mężczyzn, musza one o zmierzchu odrywać się od płócien i wlec się po zamku dopóki kur nie zapieje. W dali schody i schodki, zawroty i podziemne przechody, którymi niewidzialnie z zamku do lasu można przechodzić.” Oczywiście Krasiński dał się nabrać mistrzostwu tutejszych architektów i dekoratorów wnętrz – ani mury, ani komnaty, które z takim uczuciem opisywał, nie były autentyczne.

Dziś Stary Książ jest prawdziwą ruiną. Z dawnej budowli pozostało nieco murów i ślad krużganków. W dalszym ciągu natomiast nie zmieniła się tajemnicza aura tego niezwykłego miejsca i piękne widoki, jakie się stamtąd roztaczają.

[oz]

Informacje:
Do Zamku Książ można dojść szlakiem turystycznym z Wałbrzycha (przez Stary Książ) albo ze Świebodzic (zwiedzając po drodze stadninę koni). Oczywiście można wjechać autem prawie pod sam zamek, albo miejskim autobusem pod zamkowe wrota.